พยาธิใบไม้ตับ คืออะไร
พยาธิใบไม้ตับเป็นพยาธิชนิดแบน (Trematode) ที่ตัวเต็มวัยอาศัยอยู่ในท่อน้ำดีของมนุษย์
เมื่อรับประทานปลาน้ำจืดที่มีตัวอ่อนของพยาธิและปรุงไม่สุก ตัวอ่อนจะเข้าสู่ระบบทางเดินอาหาร ก่อนเคลื่อนเข้าสู่ท่อน้ำดีและเจริญเติบโตเป็นตัวเต็มวัย โดยพยาธิสามารถแฝงตัวอยู่ในร่างกายได้ยาวนานถึง 20 - 30 ปี ทำให้เกิดการอักเสบของท่อน้ำดีอย่างต่อเนื่อง หากปล่อยไว้โดยไม่ได้รับการรักษา อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงและเพิ่มความเสี่ยงต่อการพัฒนาไปเป็นโรคมะเร็งท่อน้ำดี สูงกว่าผู้ที่ไม่ติดเชื้อถึง 5.5 - 6.4 เท่า ซึ่งโรคนี้มีอัตราความรุนแรงและสูญเสียชีวิตสูง
ติดพยาธิใบไม้ตับได้อย่างไร
สาเหตุสำคัญเกิดจากการรับประทานอาหารที่ทำจากปลาน้ำจืดแบบดิบหรือปรุงไม่สุก เช่น ก้อยปลา ลาบปลา ปลาส้มดิบ ปลาจ่อม ปลาแช่ ปลาเผาที่เนื้อยังไม่สุก ปลาร้าที่ไม่ได้ผ่านการปรุงสุก
เรื่องที่หลายคนเข้าใจผิด
❌ บีบมะนาวฆ่าพยาธิได้
❌ เติมแอลกอฮอล์ช่วยฆ่าพยาธิ
❌ หมักปลานาน ๆ ทำให้ปลอดภัย
ทั้งนี้ พยาธิใบไม้ตับเป็นโรคที่สามารถป้องกันได้ เพียงหลีกเลี่ยงการรับประทานปลาน้ำจืดดิบหรือสุก ๆ ดิบ ๆ และเลือกบริโภคอาหารที่ผ่านการปรุงสุกทุกครั้ง
อาการของพยาธิใบไม้ตับ
ระยะเริ่มต้น ผู้ป่วยจำนวนมากแทบไม่มีอาการ แต่เมื่อมีพยาธิจำนวนมากหรือเป็นเรื้อรังแล้ว อาจพบอาการ เช่น
หากเกิดภาวะแทรกซ้อน อาจมี ตัวเหลือง ตาเหลือง ไข้ ท่อน้ำดีอักเสบ นิ่วในท่อน้ำดี มะเร็งท่อน้ำดี เนื่องจากโรคดำเนินไปอย่างช้า ๆ ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยจึงมาพบแพทย์เมื่อโรคลุกลามแล้ว
ใครบ้างที่ควรเข้ารับการตรวจ
หากคุณมีประวัติรับประทานอาหารดิบเป็นประจำ มีอาการผิดปกติของระบบทางเดินน้ำดี หรือมีความกังวลเกี่ยวกับความเสี่ยงของโรค ควรเข้ารับการตรวจประเมินกับแพทย์ เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ซึ่งช่วยลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนและลดความเสี่ยงต่อมะเร็งท่อน้ำดีในอนาคตได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ที่มา : กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
